لوله کشی برق صنعتی، راهنمای کامل عملی

لوله کشی برق صنعتی یکی از مهم ترین بخش های تاسیسات الکتریکی کارخانه ها و واحدهای تولیدی است. این سیستم وظیفه محافظت از کابل ها و سیم های برق را برعهده دارد و ایمنی کل سیستم الکتریکی را تضمین می کند. در این مقاله از سه ستاره سمنان (مرکز فروش لوله upvc برق) قصد داریم به زبان ساده توضیح دهیم که لوله کشی برق صنعتی چیست، چه انواعی دارد و چطور نصب می شود.

لوله کشی برق صنعتی چیست؟

لوله کشی برق صنعتی به مجموعه لوله ها و کانال هایی گفته می شود که کابل های برق داخل آن ها قرار می گیرند. این لوله ها از جنس های مختلفی مانند فلز و پلاستیک ساخته می شوند و وظیفه اصلی شان محافظت از کابل ها در برابر آسیب های فیزیکی، رطوبت و عوامل محیطی است.

تفاوت لوله کشی صنعتی با ساختمانی در این است که در محیط های صنعتی شرایط سخت تری وجود دارد. کارخانه ها معمولاً با ماشین آلات سنگین، گرد و غبار، مواد شیمیایی و دماهای بالا سر و کار دارند، بنابراین نیاز به سیستم قوی تر و مقاوم تری دارند.

چرا لوله کشی برق در صنعت مهم است؟

استفاده از لوله کشی مناسب در تاسیسات صنعتی دلایل زیادی دارد:

1. ایمنی کارکنان: کابل های برهنه یا بدون محافظ می توانند خطرات جدی مثل برق گرفتگی ایجاد کنند. لوله کشی مناسب این خطرات را به حداقل می رساند.
2. محافظت از تجهیزات: آسیب به کابل های برق می تواند باعث خرابی ماشین آلات گران قیمت شود. لوله کشی برق از کابل ها در برابر ضربه، فشار و عوامل مخرب محافظت می کند.
3. افزایش عمر کابل ها: وقتی کابل ها داخل لوله قرار می گیرند، در برابر رطوبت، گرما و سایش محافظت می شوند و عمر بیشتری خواهند داشت.
4. رعایت استانداردها: قوانین ایمنی و استانداردهای صنعتی الزام می کنند که تاسیسات برق به شکل صحیح و ایمن نصب شوند.

انواع لوله کشی برق صنعتی

لوله های برق صنعتی انواع مختلفی دارند که هرکدام برای شرایط خاصی مناسب هستند:

لوله برق فلزی

لوله های فلزی محبوب ترین نوع در صنعت هستند و از استحکام بالایی برخوردارند. پرکاربردترین نوع لوله برق فلزی، لوله برق گالوانیزه میباشد. این لوله ها با پوشش روی ضد زنگ شده اند و در محیط های عادی کاربرد زیادی دارند. قیمت مناسب و دوام بالا از دیگر ویژگی های این نوع لوله برق میباشد.

لوله برق پلاستیکی 

لوله های پلاستیکی مانند لوله برق پی وی سی، لوله برق یو پی وی سی و لوله برق خرطومی در محیط هایی که نیاز به عبور جریان الکتریکی از خود لوله نیست، استفاده می شوند.

این لوله ها سبک بوده و مقاومت خوبی در برابر مواد شیمیایی دارند. نصب آنها آسان است و قیمت پایین تری نسبت به انواع لوله برق های فلزی دارند. با این حال مقاومت کمتری در برابر ضربه دارند و نمی توان در دماهای خیلی بالا از آنها استفاده کرد.

کانال های سینی کابل

سینی کابل نوع دیگری از لوله کشی است که برای عبور تعداد زیاد کابل استفاده می شود. این سینی ها معمولاً باز هستند و دسترسی به کابل ها راحت است. پرکاربرد ترین نوع در این روش، سینی کابل گالوانیزه  است.

متعلقات و اتصالات مورد نیاز برای لوله کشی برق صنعتی

برای نصب کامل سیستم لوله کشی، بجز انواع لوله برق، به قطعات و اتصالات مختلفی نیاز است:

زانویی

برای تغییر مسیر لوله ها به زاویه ۹۰ یا ۴۵ درجه استفاده می شود. زانویی ها در سایزهای مختلف موجودند.

سه راهی و چهارراهی

برای انشعاب گرفتن از مسیر اصلی و ایجاد مسیرهای فرعی به کار می روند.

کوپلینگ و اتصالات

برای اتصال دو لوله به هم از کوپلینگ استفاده می شود. انواع مختلفی دارد: کوپلینگ معمولی، کوپلینگ انبساطی و کوپلینگ اتصال سریع.

جعبه های تقسیم

در نقاطی که نیاز به اتصال کابل ها یا انشعاب وجود دارد، از جعبه تقسیم استفاده می شود. این جعبه ها باید در دسترس باشند تا در صورت نیاز به تعمیر، راحت باز شوند.

گیره و بست

برای نگه داشتن لوله ها روی دیوار یا سقف از گیره و بست های مخصوص استفاده می شود.

مراحل اجرای لوله کشی برق صنعتی

نصب درست لوله کشی برق نیاز به نقشه قبلی و دقت بالا دارد. در اینجا مراحل کلی را توضیح می دهیم:

طراحی و نقشه کشی

قبل از شروع کار باید نقشه کامل تاسیسات برق تهیه شود. در این نقشه باید مشخص باشد که لوله ها از کجا شروع می شوند، به کجا ختم می شوند و چند کابل داخل هر لوله قرار می گیرد.

انتخاب نوع و سایز لوله

بسته به تعداد و قطر کابل ها، باید سایز مناسب لوله انتخاب شود. لوله نباید پر پر باشد و باید فضای کافی برای کابل ها وجود داشته باشد. معمولاً حداکثر ۴۰ درصد فضای داخل لوله را کابل پر می کند.

برش و آماده سازی لوله ها

لوله ها را به اندازه مورد نیاز برش می دهیم. لبه های برش شده باید صاف باشند تا به عایق کابل ها آسیب نزنند.

نصب و اتصال

لوله ها را با استفاده از اتصالات مناسب به هم وصل می کنیم و با بست ها روی دیوار یا سقف نصب می کنیم. فاصله بست ها بسته به نوع لوله متفاوت است اما معمولاً هر ۱ تا ۲ متر یک بست نصب می شود.

کابل کشی

بعد از نصب کامل لوله ها، نوبت به عبور کابل ها می رسد. برای کابل کشی راحت تر می توان از سیم راهنما یا فنر کابل کشی استفاده کرد.

تست و بازرسی

بعد از اتمام کار، باید کل سیستم بازرسی شود. باید مطمئن شد که همه اتصالات محکم هستند، لوله ها آسیب ندیده اند و سیستم آماده استفاده است.

استانداردها و مقررات لوله کشی برق صنعتی

برای اطمینان از ایمنی و کیفیت کار، باید استانداردهای مشخصی رعایت شوند:

• استاندارد ملی ایران: در ایران استاندارد شماره ۱۱۲۱۵ مربوط به سیستم های لوله و کانال برق است که باید رعایت شود.
• استانداردهای بین المللی: استانداردهای IEC و NEC (National Electrical Code) راهنمای خوبی برای طراحی و نصب هستند.
• مقاوم سازی در برابر آتش: در بسیاری از مکان ها الزامی است که لوله ها و کابل ها از نوع مقاوم در برابر آتش باشند.
• ارت کردن: لوله های فلزی باید به سیستم ارت متصل شوند تا در صورت نشتی جریان، خطر برق گرفتگی کاهش یابد.

نکات ایمنی در لوله کشی برق صنعتی

رعایت نکات ایمنی می تواند از حوادث جدی جلوگیری کند:

1. قطع برق: قبل از شروع هر کار تعمیراتی، حتماً برق کل سیستم را قطع کنید.
2. استفاده از ابزار مناسب: از ابزارهای عایق شده برای کار با برق استفاده کنید.
3. بازرسی دوره ای: سیستم لوله کشی را به طور منظم بازرسی کنید و در صورت مشاهده هرگونه آسیب، فوراً اقدام به تعمیر کنید.
4. استفاده از علائم هشدار: در محل هایی که لوله های برق نصب شده، حتماً علائم هشداردهنده نصب کنید.
5. آموزش کارکنان: تمام افرادی که با سیستم برق کار می کنند باید آموزش های لازم را دیده باشند.

انتخاب پیمانکار مناسب

اگر قصد دارید لوله کشی برق صنعتی انجام دهید، انتخاب پیمانکار خوب خیلی مهم است:

1. بررسی مجوزها: مطمئن شوید پیمانکار مجوزهای لازم و گواهینامه های فنی دارد.
2. بررسی تجربه: از پروژه های قبلی پیمانکار بازدید کنید و با مشتریان قبلی صحبت کنید.
3. درخواست پیشنهاد قیمت: از چند پیمانکار پیشنهاد قیمت بگیرید و با هم مقایسه کنید.
4. قرارداد کتبی: همه شرایط را به صورت کتبی در قرارداد ذکر کنید.

جمع بندی

لوله کشی برق صنعتی بخش حیاتی تاسیسات الکتریکی است که نقش مستقیم در ایمنی و کارایی دارد. انتخاب نوع مناسب لوله، نصب صحیح و نگهداری منظم باعث می شود سیستم برق سال ها بدون مشکل کار کند.

اگر قصد دارید در کارگاه یا کارخانه خودتان لوله کشی برق انجام دهید، حتماً با افراد متخصص مشورت کنید و استانداردها را رعایت کنید. هزینه اولیه ممکن است بالا به نظر برسد، اما این هزینه در مقابل ایمنی کارکنان و حفظ تجهیزات ارزشش را دارد.